Top

Parmenides

Parmenides

Kesin olmamakla beraber 540’ta doğmuş. Elea’lıdır. Devlet adamı, filozof, kanun koyucu… Öğretisinde; Anaximenes, Xenophanes ve Pythagorasçılardan gelen etkiler var. Ama bunların yanında, büsbütün yeni olan bir çizgi de var onda: Dialektik’e, yani salt kavramlarla çalışmaya bir eğilim. Parmenides, Yunan mantık ve dialektiğinin babasıdır.

“Doğru”(aletheia) ve Sanı(doxa) üzerine” bir araştırma olan yapıtının başında, Güneş Kızları, filozofu her şeyi bilen Tanrıçaya götürmektedirler; Tanrıça ona bilgeliği, yaşamanın o biricik doğru yolunu öğretecektir. Filozof, ondan iki şey öğrenip ölümlülere bildirecek: Tam ve son doğru ile içlerinde gerçekten inanılabilecek hiçbir şey bulunmayan insanların  sanılarını. Öğretici(didaktik) ve manzum lan yapıt da, buna göre, iki bölüme ayrılır: “Doğru’ya giden yol” ile “Sanılara götüren yol.”.

Kitabında;

“…biricik doğru olan ‘Bir Varlık’…” (bu mantıklaştırılmış bir metafizik) “Bir Varlık’ın dışındaki her şey bir yanılmadır, bir aldanmadır.” “…kosmoloji… gelip geçici şeylerin dünyasından meydana geldiği söyleniyor: Hafif ve aydınlık olan ateş ile ağır ve karanlık olan gece’den. Bu dünyanın bilgisi ikinci derecededir, çünkü gerçek olmayan bir dünyanın bilgisidir bu.”(s.26)

Yani;

Bir Varlık vardır -Esti gar einai- Parmenides buna, kısaca, Bir, Bir olan da der. Bir birliktir o, kendi içine kapalıdır, doğmamıştır, yok olmayacaktır, değişmez, bölünmez, yoğunlaşmaz, seyrekleşmez. Bunun karşıtı olan her görüş, varolmayanı var diye göstermek zorunda kalır, bu da olamaz. Çünkü Varolan meydana gelmiş bir şey olsaydı, var olmayan bir şeyden doğmuş olması gerekirdi, böylece varolmayan gerçekten varolmuş olacaktır. Yok olsaydı, yerine var olmayan geçecektir. Değişme de, hiç olmazsa belli bir yönüyle, bir meydana gelme ile bir yok olmadır. Bölünebilir olsaydı Varlık, bölümlerinin arasında bir varolmayan girerdi. Yoğunlaşma ile seyrekleşme de böyledir: Yoğunlaşma ile seyrekleşme, bir maddenin az ya da çok bir bölümünün bir araya birikmesi demektir. İmdi bilginin amacı ve ödevi: Varolanı düşünmektir; yanılması da: Varolan içinde varolmayanı düşünmeye, bunu varsaymaya kalkışmasıdır. “Yalnız Varolan vardır ve ancak bu düşünülebilir: Varolmayan yoktur ve düşünülemez de.” Bu, Parmenides’in ana önermesidir. Varolmayan derken de Parmenides, belli bir şeyi, az çok açık olarak göz önünde bulundurmaktadır: Boş uzayı. Bir de şunu belirtelim: Parmenides’in Bir Olan’ı, kendisinden önceki filozoflarda olduğu gibi, cisimsel nitelikte bir şeydir. Bunu Parmenides, kendi içine kapalı, birliği olan “küre biçiminde” diye düşünür.

Düşünüşü;

Parmenides’te ilk olarak, deney bir yana bırakılıyor, salt düşünme ile -Varlık üzerinde yalnız düşünmekle- Varolanın nitelikleri türetilmeye çalışılıyor. Varlık’ın özü gereği meydana gelmemiş, değişmez, bölünmez olduğu sonucuna bu yolla varılıyor. Bu arada, Anaximandros, anamaddenin öncesiz, sonsuz -Apeiron- olduğunu söylemekle, Elealılara biraz olsun öncülük etmiştir denilebilir.

O tek ve gerçek Varolanı kavratan ise düünmedir, dolayısıyla da bilginin doğru yoluna düşünme ile girilir.

Elea’lıların Bir’i ile deney dünyasında hiçbir şey açıklanamaz olmuştur. Onun için elea felsefesi verimli bir doğa bilimi doğrultusunda değil de, salt düşünce planında kalan dialektik-lojik bir yönde gelişebilirdi. Bu öğretiyi Zenon daha ileriye taşımıştır.(s.27)

——————————————

Kaynak;

Gökberk, Prof Macit, Felsefe Tarihi, 18.basım, istanbul Remzi, 2008

Siz neler düşünüyorsunuz? Yazımızı beğendiyseniz aşağıdaki butonlardan tavsiye edebilirsiniz, paylaşabilirsiniz veya yorumlarınızı sunabilirsiniz. Teşekkürler okuduğunuz için!

Bir önceki yazımız olan Xenophanes( Ksenofanes ) başlıklı makalemizde ionia, italya ve ksenofanes hakkında bilgiler verilmektedir. Daha fazla yazımızı görmek için HYTürkyılmaz Dijital pazarlama ve growth hacking blogu anasayfası'yı ziyaret edebilirsiniz. Yazımızı aşağıdaki paylaşım butonlarıyla paylaşarak sevginizi yayınız! Teşekkürler!

Hasan Yasin Türkyılmaz

Sosyolog, dijital stratejist. Dijital medya, reklam ve growth hacking eğitimleri ve hizmetleri sunarım. PC, konsol fark etmez. Oyun oynamayı severim.

Tüm yazıları - Websitesi

Beni takip edin!:
TwitterFacebookLinkedInPinterestGoogle PlusDiggFlickrStumbleUponYouTubeYelpRedditDelicious