Top

Hasan Yasin TÜRKYILMAZ Dijital pazarlama uzmanı, growth hacker, dijital stratejist, eğitmen

  • All
  • Dijital medya
  • Dijital reklam
  • Dijital strateji
  • Eğitim
  • Growth hacking
  • Haber
  • İnceleme
  • Kişisel
  • Kurumsal
  • Markalar
  • Medya
  • Rehber
  • Teknoloji

Tüm HTML5 etiketlerince desteklenen özellikler aşağıda listelenmiştir birkaç istisna haricinde. HTML5 Genel Özellikleri Yeni : HTML5'teki yeni özellikler. Özellik Değer Tanım accesskey character Bir elemente erişmek için klavye kısayolu tanımlar. class classname Bir element için class adı oluşturur (stil dosyası için). contenteditable  Yeni true false Kullanıcının içeriği düzenleyip düzenlememe izni verilip verilmemesi - true, izinli - false, değil-. contextmenu  Yeni menu_id Bir element...

HTML5 hataları nasıl ayıklayacağının ve  nasıl tüm html elementlerini kullanıp kuralların kestiriminde bulunarak birlikte çalışabilirliği artırmakta ve geliştirme maliyetini azaltmayı hedeflemekte.

Yeni html5’in bazı özellikleri; ses, video, grafik, sunucu taraflı veri depolama ve interaktif belgeler için işlevler. Hatta nav, header, footer ve figure gibi elementler de içermekte.

HTML5 çalışma grupları AOL, Google, IBM, Microsoft, Mozilla, Nokia, Opera ve yüzlerce satıcıdır.

Not; HTML5 henüz bir W3C tavsiyesi değildir!

‘Yeni’ yazanlar HTML5’teki yeni elementlerdir.


Alfabetik olarak sıralanmış tüm HTML etiketleri, işte referans noktanız!;

Form attributes yani;

Yeni form özellikleri;

  • autocomplete,
  • novalidate

Yeni input özellikleri;

  • autocomplete,
  • autofocus,
  • form,
  • form overrides (formaction, formenctype, formmethod, formnovalidate, formtarget),
  • height and width,
  • list,
  • min, max and step,
  • multiple,
  • pattern (regexp),
  • placeholder,
  • required,

Tarayıcı desteği;

Attribute IE Firefox Opera Chrome Safari
autocomplete 8.0 3.5 9.5 3.0 4.0
autofocus Hayır 4.0 10.0 3.0 4.0
form Hayır 4.0 9.5 10.0 Hayır
form overrides Hayır 4.0 10.5 10.0 Hayır
height and width 8.0 3.5 9.5 3.0 4.0
list Hayır 4.0 9.5 Hayır Hayır
min, max and step Hayır Hayır 9.5 3.0 Hayır
multiple Hayır 3.5 11.0 3.0 4.0
novalidate Hayır 4.0 11.0 10.0 Hayır
pattern Hayır 4.0 9.5 3.0 Hayır
placeholder Hayır 4.0 11.0 3.0 3.0
required Hayır 4.0 9.5 3.0 Hayır

autocomplete Özelliği

Form ya da giriş alanının(input field) autocomplete ile otomatik tamamlama özelliğine sahip olmasını sağlar.

Not; Form etiketi ile çalışır autocomplete. Ayrıca; input->text, search, url, telephone, email, password, datepickersi range ve color ile de kullanılır.

Bu özelliğe sahip olan bir alanda yazmaya başlayan kullanıcı, tarayıcı alandaki verileri doldurabilecek şeylere dair ayarları göstermeye başlayacaktır.

Örnek ve deneme adresi için;

<form action="demo_form.asp" method="get" autocomplete="on">
First name: <input type="text" name="fname" /><br />
Last name: <input type="text" name="lname" /><br />
E-mail: <input type="email" name="email" autocomplete="off" /><br />
<input type="submit" />
</form>

Not; bazı tarayıcılarda aktif etmeniz gerekebilir bu özelliği.

HTML5 birkaç yeni elemente ve özelliğine sahip formlar için.

Yeni form elementleri;

  • datalist
  • keygen
  • output

Tarayıcı desteği

Özellik IE Firefox Opera Chrome Safari
datalist Hayır 4.0 9.5 Hayır Hayır
keygen Hayır 4.0 10.5 3.0 Hayır
output Hayır Hayır 9.5 10.0 Hayır

datalist Elementi

Giriş alanı için ayarlar listesi belirler bu element.

Datalist’in içinde option elementi ile liste oluşturur.

Datalist’e id vererek, listelerdeki veri girişlerinin değerlerini alabilirsiniz;

Webpage: <input type="url" list="url_list" name="link" />
<datalist id="url_list">
<option label="W3Schools" value="http://www.w3schools.com" />
<option label="Google" value="http://www.google.com" />
<option label="Microsoft" value="http://www.microsoft.com" />
</datalist>

Deneme adresi…

İpucu;  Option elementi daima bir value taşımalı.

HTML5 birkaç yeni input type özelliğine sahip formlar için. Bunlar daha iyi giriş kontrolü ve doğrulaması sağlamakta.

Yeni input type özellikleri;

  • email
  • url
  • number
  • range
  • tarih toplayıcıları(date, month, week, time, datetime, datetime-local)
  • search
  • color

Tarayıcı desteği

Input type IE Firefox Opera Chrome Safari
email Hayır 4.0 9.0 10.0 Hayır
url Hayır 4.0 9.0 10.0 Hayır
number Hayır Hayır 9.0 7.0 Hayır
range Hayır Hayır 9.0 4.0 4.0
Date pickers Hayır Hayır 9.0 10.0 Hayır
search Hayır 4.0 11.0 10.0 Hayır
color Hayır Hayır 11.0 12 Hayır

Not; Opera yeni giriş elemanları için en iyi desteği sunmakta. Bununla birlikte, tüm bilinen tarayıcılarda kullanmaya başlayabilirsiniz. Eğer desteklemiyorlarsa, normal text alanları olarak davranacaklardır.

Input Type – email

Kesinlikle e-posta adresinin girileceği bir giriş alanı sağlar.

Eposta alanının değeri otomatik olarak doğrulanır form onaylandığında.

Örnek ve deneme adresi; Anasayfa: <input type="url" name="user_email" />

İpucu; iPhone üzerindeki Safari email giriş elemanı özelliğini tnaımakta ve eşleşecek şekilde klavye girişlerini değiştirmekte ekranda (adds@and.com ayarları)

Input type – URL

Kesinlikle url adresinin girileceği bir giriş alanı sağlar.

Üstteki ipucu burada da geçerli.

İstemcide veri depolama


HTML5 istemcide(client) veri depolama için iki yeni nesne sunmakta;

localStorage – zaman limitsiz depolama

sessionStorage – bir oturumluk depolama


Öncelinde, çerezlerle gerçekleşiyordu bu durum. Çok büyük veriler için de çerezler(cookies) uygun değil, çünkü her bir istekte sunucudan geçmekte bu da işlemin çok yavaş ve etkisi düşük kılıyordu.

HTML5’te, her sunucu isteğinde veri çağırılmamakta sadece sorulduğunda çağırılmakta. Böylelikle site performansı etkilenmeden büyük miktarlarda veri depolaması mümkün olmakta.

Veriler farklı web sitelerin farklı alanlarında depolanmakta ve bir websitesi kendi depoladığı veriye erişebilir.

HTML5 Javascript’i kullanarak verileri depolar ve ulaşır/erişir.


localStorage Nesnesi

Zaman limitsiz veri depolama nesnesidir. Veri sonraki gün, hafta ya da yıl erişilebilir olacaktır.


Nasıl oluşturur ve erişirsiniz?;
<script type="text/javascript">
localStorage.lastname="Smith";
document.write(localStorage.lastname);
</script>

denemek için adresi; 

bu sıradaki örnek ise kullanıcının sayfa ziyaretini saymakta;

<script type="text/javascript">
if (localStorage.pagecount)
  {
  localStorage.pagecount=Number(localStorage.pagecount) +1;
  }
else
  {
  localStorage.pagecount=1;
  }
document.write("Visits "+ localStorage.pagecount + " time(s).");
</script>

denemek için adresi;


sesssionStorage Nesnesi

Bir oturumluk veri depolar. Kullanıcı tarayıcısını kapatıp çıkış yaptığında depolanan veri silinir.

Nasıl oluşturur ve erişim sağlarsınız bir sessionStorage ile?;
<script type="text/javascript">
sessionStorage.lastname="Smith";
document.write(sessionStorage.lastname);
</script>

denemek

Canvas elementi bir web sayfası üzerinde çizim yapmak için kullanılır. Javascript ile beraber HTML5 içinde kullanılırak elde edilir çizimler web sayfasında.

Bir canvas bir dikdörtgen alandır ve herbir pikseli kontrol edebilirsiniz.

Canvas elementi, birkaç metoda sahiptir, çizim yolları, kutular, daireler, karakterler ve imaj eklemeleri gibi.

Canvas elementi oluşturmak

HTML5 sayfasına canvas elementini ekleyin. Id’yi, width’i ve height’ini da verin.

<canvas id=”cizimalanim” width=”200″ height=”100″></canvas>  gibi…

Javascript ile çizmek

Canvas elementinin kendi kendine bir çizim gücü yok. Herşey javascriptin kendi içinde gerçekleşmekte;

<script type=”text/javascript”>
var c=document.getElementById(“cizimalanim”);
var cxt=c.getContext(“2d”);
cxt.fillStyle=”#FF0000″;
cxt.fillRect(0,0,150,75);
</script>

bu örnekte olduğu gibi. Javascript canvas elementini bulmak için id’yi kullanmakta;

var c=document.getElementById("cizimalanim");

Sonra bağlamında nesneyi çizmekte;

var cxt=c.getContext("2d");

getContext(“2d”) nesnesi bir HTML5 ile yapılmış nesne ve birçok yolu var çizgiler, kutular, daireler, karakterler ve imajlar veya daha fazlası için.

Sonraki iki adım ise bir kırmızı dikdörtgen çizmek;

cxt.fillStyle="#FF0000";
cxt.fillRect(0,0,150,75);

Fillstyle yöntemi kırmızı yapar onu ve fillrect yöntemi ise şekilin pozisyonu ve boyutunu belirler.

HTML5 ses dosyaları çalmak için de bir satandart sunmakta.


Web’te ses/audio

Şu ana kadar, web sayfaları üzerinde ses çalmak için bir standart yoktu.

Günümüzde ise, çoğu ses parçası flash gibi eklentilerle çalışmakta. Bununla beraber, tüm tarayıcılar aynı eklentiyi desteklememekte.

HTML5 audio elementi ile bir ses parçası standardı getirmekte.

Audio elementi ses parçalarının çalınmasını sağlar, veya bir ses akışının çalınmasını.


Audio Türleri

Varsayılan olarak, audio elementine uygun 3 tür mevcut:

Tür IE 9 Firefox 3.5 Opera 10.5 Chrome 3.0 Safari 3.0
Ogg Vorbis Hayır Evet Evet Evet Hayır
MP3 Evet Hayır Hayır Evet Evet
Wav Hayır Evet Evet Evet Evet

 


Nasıl Çalışır

Ses çalabilmek için tüm ihtiyacınız olan şey:

<audio src=”song.ogg” controls=”controls”>
</audio>

Control özelliği play, pause, ve volume gibi yani çal, duraklat ve ses gibi kontrol düğmelerini sağlar.

<audio> ve </audio> etiketleri arasına audio elementini desteklemeyen tarayıcılar için uyarı yazsıı konulabilir.

Yukarıdaki Ogg dosyası örneği Firefox, Opera ve Chrome’da düzgünce çalışmaktadır.

Internet Explorer ve Safari’de de çalabilmesi için  türü mp3 olan bir dosya eklemelisiniz.

Audio elementi çoklu kaynağa sahip elementleri kabul etmekte. Source(kaynak) elementleri farklı ses dosyalarına bağlanabilmekte. İlk tanınan formatı çalacaktır tarayıcılar:

 

Tüm <audio> Özellikleri

Web üzerinde video

Şu ana kadar, bir web sayfası üzerinde video göstermenin standardı yoktu.

Günümüzde, flash gibi bir eklenti ile videolar gösterilmekte. Bununla beraber, tarayıcıların hepsi aynı tür eklentilere sahip değiller.

HTML5 video eklemek için bir standart belirlemekte, video elementi ile.


Video Formatları

Varsayılan olarak, video elementince desteklenen 3 tip format mevcut:

Format IE Firefox Opera Chrome Safari
Ogg No 3.5+ 10.5+ 5.0+ No
MPEG 4 9.0+ No No 5.0+ 3.0+
WebM No 4.0+ 10.6+ 6.0+ No
  • Ogg = Ogg dosyaları Theora video codec’i  ve Vorbis audio codec’i ile çalışır.
  • MPEG4 = MPEG 4 dosyaları H.264 video codec’i ve AAC audio codec’i ile çalışır.
  • WebM = WebM dosyaları VP8 video codec’i ve Vorbis audio codec’i ile çalışır.

Nasıl çalışır?

HTML5’te video göstermek için, ihtiyacınız olan şey:

<video src=”movie.ogg” controls=”controls”>
</video>

Control özelliği oynatmayı eklemek için, durdurmayı, ve de ses kontrollerini…

HTML 4.01 1999’da standart olduğundan beri internet epey değişime uğradı.

Günümüzde, bazı HTML 4.01 elementlerinin ya modası geçti ya hiç kullanılmadı ya da amacının dışına çıktı kullanımı. Bu elementler de yeni HTML 5’te yeniden yazıldı ya da kaldırıldı.

Günümüzün internet kullanımının üstesinden daha iyi bir şekilde gelme, HTML5’in yapı için yeni elementlerin,çizim, medya içeriği, ve daha iyi form işleme ile mümkün.


Yeni işaretleme elementleri

Daha iyi bir yapı için elementler:

Etiket Tanım
<article> Harici bir kaynağa ait içerik için kullanılır. Blog, forum içeriği gibi.
<aside> İçeriği çerçeveler ve içeriğin yer aldığı yerdedir.
<command> Bir buton, radyo butonu ve bir onay kutusu için.
<details> Bir belge veya belge parçası için ayrıntıları ifade eder.
<summary> Bir başlık, veya özet, element içindeki ayrıntılara dair
<figure> Bir bölümün yerleşik içeriğinin gruplanması, misal video
<figcaption> Figure bölümü(section) için başlık
<footer> Bir belge veya bölümün footer kısmı için, yazarın adını içerebilir, belgenin tarihini de, iletişim bilgilerini de, veya kullanım haklarına dair ibareler de…
<header> Bir belge veya bölümün için tanıtım kısmı için, navigasyon yani yönlendirme menüsünü de içerebilir.
<hgroup> Başlıkların bir bölümüdür,  <h1> den <h6> ya kadardır, en büyük olan bölümün başlığı olur, ve diğerleri de alt başlık olur.
<mark> Yazıları vurgulamak için
<meter> Ölçü birimi için, en düşük ve en  yüksek değerleri bildiğinizde kullanırsınız.
<nav> Navigasyon bölgesi için
<progress> Bir çalışmanın sürecine dair bilgi verir. Flash’taki loading meselesi…
<ruby> Ruby için(Cince karakterler ve noktalamalar da dahil)
<rt> Ruby notuna dair açıklama için
<rp> Ruby elementini desteklemeyen tarayıcıların ne göstereceğini belirtiriz.
<section> Belgedeki bir bölge. Bölümler, başlıklar, footers veya belgenin diğer bölümleri
<time> Zaman ya da tarih tanımlamak için ya da her ikisi…
<wbr> kelime sonu. Satır sonu nun alternatifi.

 


Yeni medya elementleri

HTML5 yeni medya standartları sunmakta: